Paul, 9 januari 2009
Marokko , Marrakech, Marrakesh

Marokko insights...

Dag 1 06-01-2009

Het zonnetje schijnt en op het perron in Den Haag staan wij met onze tassen klaar voor ons vertrek. Mimoun (onze Marokko expert) heeft geen OV-kaart en moet daarom een kaartje kopen, wat hij zich 5 minuten voor vertrek gelukkig nog realiseerde. Hij wel maar Roy (onze docent) niet, die was gewoon uit enthausiasme ingestapt en kwam onderweg tot de ontdekking dat hij zwart aan het rijden was. Maar Roy zou Roy niet zijn als hij op briljante wijze met zijn Surinaamse charme de hoofdconducteur weet te over te halen tot aankoop van kaartjes in Utrecht.

Eenmaal in Nijmegen kunnen we vrijwel direct instappen in ons gereserveerde taxibus die ons naar het vliegveld in Dusseldorf (Weeze) brengt. Onderweg weten we nog een dealtje te sluiten met de taxichauffeur die ons voor een prikkie op de terugweg naar Den Haag zal brengen met zijn blauwe bus.

De sneeuw schittert in het Duitse zonnetje en zo zoeven we met radio Nijmegen op volume 10 naar het vliegveld. Een paar ‘ausfartjes’ later zijn we er stappen we in de natte sneeuw. Doordat we online hadden ingecheckt konden we direct doorlopen naar de bagagecontrole, en zaten we 10 minuten later op de stoeltjes te wachten voor vertrek met RyanAir. De zaal vulde zich met een mengeling van culturen. De een zat met zijn Playstation te klooien en een andere lag op een overjas in een hoekje richting Mekka te bidden. Was deze laatste man aan het bidden voor een voorspoedige vlucht, in de hoop dat Allah zijn gebeden zou aanhoren?


Verspaetet

Hier en daar een uurtje langer wachten is geen uitzondering tijdens het reizen, en zo ook niet tijdens ons vertrek uit Dusseldorf. Eenmaal in het vliegtuig bleek maar weer hoe bijzonder de veiligheidswetten zijn binnen de vliegbranche. Alle passagiers werden handmatig geteld door achter elkaar aanlopende stewardessen en 1 steward. Na twee rondjes werd dit ritueel toch wel opmerkelijk, want ze bleven maar tellen. Op een ogenblik begon het personeel wanhopig te kijken. Er bleken mensen te weinig te zijn, en twee rondjes later waren er weer mensen te veel in het vliegtuig. Terwijl buiten de Duitse sneeuw langzaam wegsmolt werden de motoren toch maar gestart, want er waren toch echt 140 passagiers aanboord. Later bleek dat het aantal tassen, het aantal getelde passagiers en het aantal wat op de passagierlijst stond niet te kloppen. Wanhopig bleven de stewardessen naast het verkopen van colaatjes en parfum door gangpaden lopen om de passagiers te tellen.


Aankomst Marrakech

We worden opgehaald door twee mannen in lange wollige jassen. Beide besnort en beide zeggen ze niet veel. Ca va? Ca va Tres bien! De voertaal is een mix van Frans, Arabisch, Berbers en een locaal dialect. Weinig Engels, maar dat zal vast komen omdat deze mannen uit een klein dorp ons zijn komen ophalen. Na de ontmoeting lopen we richting de auto’s die ons naar Amizmiz zullen brengen. Een dorp 50Km ten zuiden van Marrakech. De ene helft van de groep stapt in een geblindeerde Mercedes die je doet denken aan een oude Russiche KGB auto. En de andere helt stapt in een zandkleurige woestijn cruiser wat eigenlijk gewoon een normale Renault is.
We verlaten het lichtovergoten Marrakech in ruil voor de Marrokaanse duisternis. Enkel de twee koplampen van de auto verschaft enig zicht in de verte. De weg is hobbelig en bochtig, maar we kunnen stevig doorrijden zonder dat we kunnen zien waar we beland zijn.


Mobiele slaapzak

De wegen houden op. De rode klei is door de regen drassig geworden, maar dat maakt het voor de chauffeurs niet moeilijker. Behendig sturen ze door de poort van de compound waar we gaan overnachten.
In de verte staat en duistere schim. De verlichting die vanuit het gebouw komt werpt een mysterieuze zwarte schaduw over de in gewaad geklede man. Op het eerste gezicht lijkt het magere Hein wel, alleen dan zonder zeis. Is dit dan het einde van de Cross Border Crew? Wanneer de koplampen een lichtbundel op de sinistere gedaante werpen, valt het allemaal wel mee, en zien we een schattig oud mannetje in een roze jalabba, wat eigenlijk een soort mobiele slaapzak is, waarvan het voeteneind is afgeknipt om rond te schuifelen. Deze man is onze nachtbewaker.

De eerste nacht brengen we door in een mooi gebouw wat opgericht door het ministerie van landbouw om gasten te ontvangen die naar Amizmiz komen, en als meeting ruimte voor de locale boeren.
De slaapkamers zijn ruim en schoon en samen delen we 4 douches, toiletten en wasbakken. We krijgen 2 dekens op ons bed, omdat het ’s nachts erg koud kan zijn. Nergens in het gebouw is namelijk verwarming. De drie dames die mee zijn in ons gezelschap krijgen echter drie dekens en worden verzocht de linkervleugel van het gebouw te gebruiken. Ruben en Aniek (ze hebben 5 jaar verkering) geven elkaar een laatste nachtzoen, de integratie verloopt vloeiend.

Ik ben moe van de reis, en wil lekker gaan slapen. Ruben en ik slapen samen in een kamer waar de dekens al klaar liggen, en neen, het waren geen kamelenhuiden.
Ruben en ik praten nog over onze reis die langere duurde dan we hadden verwacht.


Dag 2 07-01-2009

Wanneer ik wakker wordt hoor ik een onbekend vogelgeluid. Gelijk daarop doemel ik weer in slaap. De vrede werd bruut verbroken door Rubens zijn wekker op zijn mobiel, die op een glazen tafelblad lag te rillen. TRRRRRR TRRRRRRRRR PIEP PIEP TRRRRRRR TRRRRRR. Gelukkig konden we nog even doorslapen, want Ruben was zijn klok vergeten terug te zetten. Lachend proberen we weer in slaap te vallen terwijl de volgende klant zich al weer aandient. De Haan is wakker.
Het ontbijt was verassend. De ronde platte Marokkaanse broden smaken net als vers Frans stokbrood. Er was sinasappeljam, boterkrullen, koffie, twee soorten thee (munt en sheba) en… ‘La Vache Qui Rit’ !!! We aten allemaal superveel, omdat het zo lekker was. Normaal eet je een broodje en dan is het weer klaar, maar nu aten we door tot we niet meer konden. Dat is ook het leuke van de Marokkaanse eetcultuur, men neemt namelijk echt tijd om te eten. We zitten rustig een uurtje te ontbijten. En eigenlijk is dat ook wel nodig, want op deze manier worden we klaar gestoomd voor de dag.


De tocht door Amizmiz

We gaan lopend door het dorp langs verschillende kleine en grotere projecten. Wanneer het begin te regenen worden de auto’s weer opgetrommeld om vervolgens opgehoopt met zu’n 6-en in een ouwe Mercedes door Amizmiz te denderen. Met beleid wordt er om de ezels heen gereden en worden oude vrouwtjes ontweken. We komen bij een kaalstuk grond waar over 3 maanden een Marokaans Nederlandse kaasfabriek komt. Alle kaas die Marokko nu verkoopt wordt namelijk geïmporteerd uit Nederland. Het braak liggende terrein wordt omgebouwd tot een fabriekje, waarin Nederlandse kaasmachines komen te staan. De melk komt van mensen uit het dorp die een koe in hun tuin hebben staan, en zo kan iedereen profiteren van de kaasfabriek. Ze hebben zelf al een hoop geregeld, en wij gaan in Nederland met de Nederlandse partners praten hoe wij een bijdrage kunnen leveren in het proces. Wij kunnen bijvoorbeeld met commerciële economie studenten de afzetmarkt in kaart brengen voor de fabriek. Er zijn nog meer van dit soort instrumenten om duurzaamheid te waarborgen. Dit gaat dus verder dan enkele geld te pompen in een project. Dit gaat om uitwisselen van locale kennis met de onze. We hebben tijdens het bezoek een hoop geleerd van de traditionele manier van zaken doen bijvoorbeel.

We trekken verder de bergen op, want Amizmiz ligt aan de voet van het Atlasgebergte. Het is een mooi contrast hier, langs de wegen zie je dorre vlaktes die je doen denken aan woestijnen. En in de verte zie je besneeuwde bergpieken. Langzaam lopen we in een groep door de modderige straten, en komen we langs pottenbakkers. Amizmiz staat namelijk bekend om haar berber aardewerk. We komen aan bij Omar, die in het dorp bekend staat een ware kunstenaar wat betreft pottenbakken. Hij liet ons binnen in zijn kleine werkplaats waar hij continue streeft naar perfectie in zijn baksels. Omar laat zien hoe hij op zijn manier de typische rode klei zeeft, om alleen de ‘pure’ klei over te houden. Inmiddels stond het halve dorp ook in de werkplaats om te zien wat wij daar aan het doen waren.


De lunch

Het was tijd voor een bijzondere lunch, namelijk het nationale gerecht Tajine (zeg: Tazjien). Een lamsvlees stoofschotel met pruimen en sesamzaad. Het vlees was ongelooflijk lekker, ‘draadjesvlees’ op en top. Opa zou het ongelooflijk lekker hebben gevonden!
Daarvoor werd een schaaltje met salade geserveerd, wat bestond uit tomaat, met groene paprika, uitjes, koriander, komijn, grof zeezout en olijfolie uit van de locale olijfbomen. Daarbij worden dan de Marokkaanse broodjes opgediend.


De vervallen kasbah

Achter elke groene heuvel ligt weer een verassing. Een enorme cactusgroep, of een klein beekje dat ontspringt uit de grond. Soms zie je geitjes, schapen of ezels in een tuintje staan. De kozijnen van huizen zijn vaak mooi versierd met tegelwerk en mozaïek. In de straatjes lopen vaak kleine groepjes mensen, die gezamenlijk naar een theehuisje lopen o.i.d. De huizen zijn vaak niet meer dan betonnen funderingen met cementen blokken opgebouwde muren. Wanneer weer het dal terug in lopen, zien we een vervallen kasbah in het midden van een olijfbomengaard. Het is een mooi groen gebied, met cactussen en amadelbomen. Hier wil men een camping beginnen zodat men vanuit hier korte trekkings kan maken in de Atlas gebergte. Ook kunnen mensen hiervoor een dag de cultuur beter leren kennen, om vervolgens ’s avonds weer terug te keren naar een Hotel in Marrakech waar ze relaties mee hebben. Wij kunnen met onze relaties van de TU Delft/bouwkunde, die op het gebied van ruimtelijke ontwikkelingsstrategieën actief zijn, duurzame regionale ontwikkelingen samenhangend maken. Zodoende werken verschillende initiatieven elkaar niet tegen.


Collectieve Couscous

De avond viel in Amizmiz en de tafels waren gedekt met rood en gele stoffen servetten. De ronde tafeltjes zijn gehuld in een mooi versierd plastictafelkleedje. We nemen plaats, praten wat en na een tijdje komt Rachied (de ober, in koks pak) met twee enorme schalen couscous. Het waren eerlijk gezegd bergen couscous met een piek van vers geslachte kip. Als we de berg afglijden komen we wortel, courgette, pompoen en witlof tegen. De jus die bij geserveerd werd, was de bouillon die ontrokken was uit de kip.
Iedereen zat rondom de grote schalen en er werd met de rechterhand (links is voor vieze dingen) gegeten. De maaltijd was een soort feestje, heel erg leuk om mee te maken. Dineren wordt zo echt een sociaal gebeuren.

Ik sluit af voor nu, er zijn inmiddels al weer hele bijzondere dingen gebeurt, maar daar vertel ik later over...

Bekheer (begheer),

Paul

Wil je goedkoop naar het buitenland bellen? Bel dan via HalloBuitenland.nl